Economics is not for the simple or the simple-minded. But it is best understood by asking the simplest of questions. In this case I was asking myself what we mean by il-kaxxa ta’ Malta.

Is it the GDP? Is it annual government revenue? Is it annual government surplus? Is it state-owned bank savings?

Nahseb li l-logika li wzajt ser thawwadhom xi ftit.

So, in simple Xarabank language:

Malta ghandha hofra ta’ iktar minn 5 biljun Ewro. Meta Joseph jghidilkom li l-kaxxa ta’ Malta spiccat ‘il fuq, jigifieri l-hofra imtliet bi ftit miljuni flus.

Izda l-hofra l-hin kollu ssir iktar fonda. Minhabba l-imghax fuq il-fond tal-hofra. Mela sabiex il-hofra timtela, irridu nixhtu flus daqs kemm hemm fond, u ftit iktar, imma malajr hafna. Anzi tant malajr li l-hofra ma tkunx lahqet saret izjed fonda.

S’issa ghadu mhemm xejn fil-kaxxa.

Issa ghandkom tkunu tafu li dawk il-flus li Joseph tefa’ fil-hofra huma l-flus taghkom. Mela gejjin mill-kaxxa taghkom. Kif jista’ jkun, tghiduli?

Dawk huma l-flus li Joseph jigbor minghandkom.

S’issa ghad mhemm xejn fil-kaxxa.

Nisthajjilkom tghidu, allura din x’kaxxa hi?

Il-kaxxa m’hi xejn hlief il-hafna kaxex taghkom, kollha flimkien. Hafna kaxex zghar jaghmlu kaxxa kbira.

Mela mhux il-kaxxa ta’ Malta, tghiduli?

Le, mhux ezatt. Hija l-kaxxa ta’ hafna Maltin. Mimlija bil-flus taghkom. Li intom qlajtu bis-sahha taghkom u ta’ hadd iktar. Imma dawk flus taghkom. Il-gvern ma jista’ jaghmel xejn b’dawk il-flus ghax dawk taghkom. Sakemm ma jiehux ftit minnhom.

U kif jaghmel dan? Bit-taxxi, per ezempju. Iktar ma jkun hemm flus fil-kaxex taghkom, iktar Joseph jista’ jiehu minnhom.

U meta jiehu dawn il-flus, jitfaghhom fil-hofra. Imbaghad jghid li l-kaxxa qed timtela.

Imma kif jista’ jimla l-kaxxa ta’ Malta jekk kull ma jaghmel huwa jiehu mill-kaxex taghkom? Jigifieri din tal-kaxxa ta’ Malta hija hrafa.

Appuntu, sinjuri.