He’s wanted justice AND the interior from Day One

And he actually said so in an interview in June 2009 (read it below) and we missed its significance.

But now we can see the particular significance of Franco wanting both back then, and only starting a campaign about the democratic imperative of splitting the portfolio when he thought that splitting it would mean he at least got justice.

We can also see from this interview that he’s had some kind of vested interest in public transport reform since June 2009 at least, so it might not have been all about his rival candidate Manuel Delia, after all, but go deeper than that.

Read this interview and, besides picturing him stuffing his face while trying to answer questions (did he have his mobile phone on as well?), try to size up the brass neck of somebody who has been a member of parliament for a grand total of 15 months and expects a cabinet post.

Do you know what shocks me most about this interview? That the Honourable Franco Debono LLD MP, who demands to be made a minister, back in 2009 didn’t know what a shadow minister is in the context of the Opposition.

He thought – and maybe he still does – that this is the Labour Party’s clever system of shadowing government ministers, and he thought, and maybe still does, that the Nationalist Party should have a similar system, shadowing government ministers too. And that he should shadow the minister of justice and the interior, because he had been a lawyer for 10 years at that point already.

God, give me strength.

——–

ILLUM

Intervista| 21 ta’ Ġunju 2009

BEJN LINJA U OHRA – JULIA FARRUGIA TINTERVISTA LILL-MEMBRU PARLAMENTARI NAZZJONALISTA FRANCO DEBONO

L-uniku intervista li bla tlaqliq nista’ ngħid li ż-żewġ partijiet ‘waħħluh’ lil xulxin.

Mhux fis-sens vulgari tal-kelma, lanqas bil-kontenut tat-tweġibiet iżda għall-mod kif żvolġiet l-intervista.

Skont Franco Debono l-ikla favorita tiegħu hi l-ħut u ma jbiddilha ma’ xejn.

Imma naħseb wara din tal-llum jerġa’ jaħsibha jekk qattx jerġa’ jissuġġerixxi li l-intervista ssir waqt li qed jipprova jmaxtar l-benna tal-prodotti tal-baħar imsajra minn koki primi Sqallin.

B’idejh ma’ ħalqu jagħmilli sinjal li qed jipprova jibla’ u li dalwaqt se jwieġeb.

(…)

Fl-aħħar jobżoqha:

“Jien id-disgruntlement narah hekk: hemm backbench ibaqbaq bl-enerġija. Hekk niddeskrivieh.

“Hemm ħafna nies li jixtiequ jagħtu kontribut. Jien ninkwieta kieku għandek backbench mimli apatija.

“Il-fatt li għandek backbench mimli enerġija hi xi ħaġa pożittiva. Qed nitkellem għalija imma għal sħabi wkoll. Hemm ħafna enerġija. Jien naħseb li hemm bżonn inkunu nvoluti aktar.”

(…)

Nitolbu jiċċara fejn mhux qed ikunu kkonsultati.

“Ħa nġiblek eżempju. Il-Partit Laburista għandu sistema fejn kulħadd jagħmel shadowing ta’ qasam partikolari.

“Naħseb li jkun għaqli u diġà ġie ċċirkulat dan is-suġġeriment, li kull wieħed minna jkollu qasam li jispeċjalizza fuqu. Pereżempju jien il-qasam tal-Ġustizzja u l-Intern. Hu l-qasam naturali tiegħi għax dawn l-aħħar 10 snin jien qattajthom il-Qorti.”

Debono jargumenta li l-Parlament għandu jkollu televiżjoni biex id-dibattiti jkunu mxandra.

“Jekk il-parti għandhom l-istazzjonijiet tagħhom, jekk il-Parlament hu l-ogħla organu rappreżentattiv ta’ diskussjoni, kulma ndabbar żewġ paragrafi fil-gazzetti. Il-poplu Malti hu rappreżentat hemmhekk.”

Mitlub jgħid x’kienet ir-reazzjoni għas-suġġeriment tiegħu, Debono jgħid li kienet “pożittiva”.

Mistoqsi jekk Lawrence Gonzi jaqbilx ma’ din il-proposta, jgħid “ma tkellimtx miegħu direttament dwar dan però rrid infaħħar lill-Prim Ministru.”

Minn hawn ’l quddiem eloġju għal Lawrence Gonzi.

“U jien irrid infaħħar lill-Prim Ministru fuq ħafna fronti. Dan il-pajjiż għandu x-xorti li għandu lil Lawrence Gonzi bħala Prim Ministru. Għax f’dawn iż-żminijiet diffiċli …”

Ifaħħar lill-Prim Ministru talli fiż-żmien meta kien Speaker għamel ir-radju tal-Parlament. “Kienet bidla tajba ħafna. Naħseb il-poplu m’għandux jiġġudikani fuq kemm-il darba mort nitkellem il-każin,” jgħid Debono.

(…)

“Il-Parlament għandu bżonn aktar awtonomija. Hemm bżonn bidla fil-Liġi Elettorali biex ma jkollokx logħob bid-distretti. Jien spiċċajt li wara li ħriġt fuq il-ħames distrett minħabba Ħal Għaxaq għax raħal twelidi, spiċċajt f’din l-elezzjoni ma kellix lil Ħal Għaxaq minħabba t-taqlib fid-distretti.

(…)

“Naħseb hemm bżonn li nsibu formula ġusta li jkollna governabbiltà mingħajr il-bżonn ta’ dan il-ħafna ċaqliq.

“Jien kif għidt fl-ewwel diskors fil-Parlament sfajt orfni minn raħal twelidi però wkoll ġejt addottat tajjeb ħafna mill-bqija tad-distrett,” jgħid bid-daħka.

F’daqqa waħda jaqleb it-ton u nintebaħ bil-frustrazzjoni li ġġib magħha intervista quddiem numru ta’ platti jiċċassaw pulit lejna: “Julia, jekk ma ssibx diffikultà forsi nieklu.”

(…)

“Ir-riforma fit-trasport pubbliku naħseb li rridu nittrattawha b’aktar serjetà. Kulħadd jaqbel li hemm bżonn riforma fit-trasport pubbliku, hux hekk? U ta’ min ifaħħar li għandna l-kuraġġ li nagħmlu din ir-riforma. Imma wieħed irid ikun ftit aktar sensittiv u jisma’ aktar.”

(…)

Franco Debono jgħid li wieħed irid “jara l-mod kif isir id-djalogu”. Fi kliemu, “wieħed irid ifaħħar id-djalogu kif jagħmlu s-Segretarju Parlamentari Chris Said. Fejn ikun involut Said, bħar-riforma tal-kunsilli lokali, għamilna djalogu eċċellenti. Smajt kummenti pożittivi ħafna dwar Chris Said u naħseb li għandna nżommu dan il-mudell għad-djalogu.”

Iwaqqafni għal ftit u jgħidli li l-platt li ġej wieħed mill-favoriti. “Il-ħut niġġennen għalih. U jien qed noqgħod Marsaxlokk issa. Anke mmur nistad. Veru rilassanti. U nħobb ħafna l-għasafar. Ħajjin imma!”

(…)

“Aħna tal-ġenerazzjoni tagħna rridu nibnu fuq il-ġenerazzjoni ta’ qabilna. Ħa nkun onest fuq xi ħaġa oħra. Nemmen li wasal iż-żmien li b’serjetà kbira niddiskutu l-kwistjoni dwar il-finanzjament tal-pariti. Bir-rispett kollu f’pajjiżi oħra bħall-Italja 20 sena ilu saru terremoti kbar fuq il-finzjament tal-partiti. Demokrazija b’saħħitha ma tistax timxi mingħajr finanzjament tal-partiti. Issa x’tip u kif mhux se nidħol fiha,” jgħid filwaqt li jgħidli li t-teżi tiegħu biex laħaq avukat kienet proprju fuq dan is-suġġett.

(…)

F’ħin minnhom titla’ fil-wiċċ bħal rabja. U għall-ewwel darba waqt l-intervista jitfa’ botti diretti lejn nies fil-Partit Nazzjonalista li bħal donnhom baqgħu staġnati fis-Snin Tmenin. U agħar minn hekk, li bħal donnhom qed ikunu dawn in-nies li jingħataw spazju meta oħrajn bħalu għandhom ħafna x’joffru.

“Bir-rispett kollu, il-ġenerazzjoni tagħna llum il-ġurnata għandna nkunu f’pożizzjoni li nagħtu kontribut. Ma jfissirx li għax int ma kontx hemm fl-1987 trid tagħlaq ħalqek u ma tistax tiftaħ ħalqek. Bir-rispett kollu,” jgħid immasħan.

(…)

“Jien bin il-ħaddiem. Ħadd fil-familja ma kien fil-professjoni legali jew fil-politika. Bdejt uffiċċju legali mix-xejn, waħdi. Fil-politika bdejt mix-xejn, waħdi. U naħseb dan l-atteġġjament li għandu jkollna: ħafna umiltà, kuraġġ biex naffrontaw l-isfidi li hemm quddiemna kif inkunu leali lejn il-valur tal-partit li jsawruna.”

Din tal-valuri rnexxielha tqanqal diskussjoni taħraq fuq il-platt tal-ħut, u anke jekk mill-lifestyle tal-avukat Debono wieħed jista’ jieħu impressjoni mod tiegħu, fir-realtà hu sod u konservattiv daqs l-aqwa sur dwar il-kwistjoni tad-divorzju.

Jargumenta li meta fuq l-artal koppja tat il-wegħda li se tibqa’ flimkien fit-tajjeb u fil-ħażin, wieħed ikun qed jieħu taħt il-kelma ħażin, anke l-fatt li l-affarijiet fiż-żwieġ jistgħu jmorru żmerċ. Inkluż ukoll fix-xenarji li ppruvajt inżellaq fosthom jekk xi ħadd miż-żewġ partijiet jispiċċa vjolenti, inkluż fiżikament.

“Jien kontra d-divorzju ħa nkun ċar.”

“Iż-żwieġ ma jista’ jinħall qatt,” jinsisti għal darba, tnejn, tlieta. “Hu dnub kontra l-loġika. Minn hawn irridu nibdew. Li meta wieħed mar jiżżewweġ kienx konsapevoli tar-responsabbiltà kbira li fih iż-żwieġ. Minn hemm irridu nibdew. Hemm bżonn kampanja edukattiva mifruxa mal-pajjiż kollu.”

(…)

“Hemm bżonn diskussjoni serja f’Malta dwar x’inhu żwieġ, x’inhi separazzjoni, x’inhu annullament u x’inhu divorzju. Din bħal tal-kaċċa u l-insib. Ħafna jitkellmuk imbagħad lanqas jafu x’inhi d-differenza bejn pitirros u ħamiema bir-rispett kollu. Faċli li tgħid li ma taqbilx.”

(…)

Dwar il-mexxej Laburista Joseph Muscat, u jekk hux għadma aktar iebsa għal Lawrence Gonzi, idur dawra durella u jevita għal darba tnejn kull kumment fuq Muscat għajr biex jgħid li San Alwiġi meta kienu żgħar kienu fl-istess klassi u għal xi żmien fuq l-istess bank. “U issa qed inpoġġu fil-Parlament faċċata ta’ xulxin,” jgħid bid-daħka.

(…)

Lejn l-aħħar tal-intervista jgħaddi kumment li għoġobni. Isemmi l-media. Fir-realtà mhux kull persuna fil-politika taraha ħelwa. Tgħid il-kumment ta’ Debono għad irid jerġa’ jitla’ fil-wiċċ tul il-karriera politika tiegħu stess?

“Tajjeb li nissottometti ruħi għall-iskrutinju tal-media. Il-media hi l-watchdog tas-soċjetà… Jekk 15, 20 sena ilu kienu jiġru affarijiet li kienu jibqgħu għaddejjin bla ma ħadd jarahom illum il-ġurnata differenti u qed narawha anke f’dak li qed jiġri fl-Ingilterra, dan hu tajjeb. L-accountability u t-trasparenza huma importanti.”

—–

Well, as it-tifla tal-Botom suspected, that last remark has certainly come back to haunt Franco Debono in a big way. And now, of course, he’s snarling at the prime minister for failing to make our horrendous libel laws even worse, and for not telling people like me to stop criticising and mocking poor Franco.

Just like the Labour Party, Franco thinks that democracy and free speech end where he begins.

How can the prime minister of a democratic state stop journalists or internet commentators from laughing at you, Franco? And why would he want to, if he believes in freedom of speech?

He might disagree with what we write about you, and disapprove – because that’s the way he was brought up – of the rude jokes we make about you, and he will even say so. But if unlike Voltaire he wouldn’t exactly die for our right to call you an asshole, he’d at least understand what Voltaire meant.

You’re an asshole, Franco. Even the prime minister thinks so. The difference is that I can say it out loud in public and he can’t. Which makes me the lucky one.